EKONOMIA SPOŁECZNA - MOSTY ZAMIAST MURÓW

JAN PRZEWOŹNIK

Perspektywa globalna

Nicolas Sarkozy nawołuje: nie można doprowadzić do tego, by różne społeczności żyły z dala od siebie. David Cameron przestrzega: brak starań o integrację emigrantów doprowadził do powstania gett, które są polem dla ekstremizmu. Angela Merkel stwierdza, że próba wprowadzenia wielokulturowości w Niemczech się nie powiodła. Przywódcy Francji, Wielkiej Brytanii i Niemiec dochodzą do wspólnego wniosku, że prowadzona od czterdziestu lat polityka wielokulturowości się nie sprawdziła. Zamierzają zmienić działania wobec mniejszości. Nie wchodźmy w dyskusje, czy to tylko gra polityczna, czy odbicie realnych trudności w świecie. Zamieszki w Tunezji, Egipcie, Jemenie, Syrii, Bahrajnie, Iraku i w wielu innych miejscach pokazują, że nie można lekceważyć problemu społecznych nierówności. Politycy zgadzają się, że trzeba szanować różnice kulturowe, ale z drugiej strony nie można doprowadzać do tego, aby różne społeczności się od siebie separowały; trzeba szukać wspólnych wartości.

Perspektywa lokalna

Władze Gdańska i Poznania zamierzają wybudować osiedle kontenerów socjalnych dla trudnych lokatorów – alkoholików, niepłacących czynszów, dewastujących mieszkania, bezrobotnych, niewykształconych. Samorząd Bydgoszczy już osiedlił tak swoich trudnych mieszkańców. Założyciel i szef Fundacji Barka, pomagającej w 50 powiatach około 5 tysiącom osób, psycholog Tomasz Sadowski mówi, że taka karna przeprowadzka lokatorów do kontenerów socjalnych to dalsze marginalizowanie tych, którzy i tak już są na marginesie; to demonstracja urzędniczej nieudolności, niezrozumienia problemu wykluczenia społecznego, braku chęci współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Perspektywa odniesienia osobistego

Hotel Metalowiec pod Gorzowem. Zgodnie z potoczną opinią, powstało tam getto, bo "nikt nie pracuje, prawie wszyscy piją i trwa rywalizacja między piętrami". W sumie: strefa bezprawia. Pojawia się w tym kontekście pytanie o naszą osobistą odpowiedzialność za otaczający nas świat. Czy wobec takich wyzwań chcemy budować mosty czy mury?

Perspektywa ekonomii społecznej

W odpowiedzi na te palące problemy globalne i lokalne powstała w świecie inicjatywa zwana ekonomią społeczną. Co to takiego? Ekonomia społeczna to taka dziedzina współczesnego życia, która:
  • jest wyraźnie zorientowana na społecznie użytecznie cele;
  • stwarza okazje do obywatelskich inicjatyw, aby ludzie o różnych kompetencjach mogli; współistnieć na rynku pracy, współpracując ze sobą;
  • promuje demokratyczny system zarządzania i wspólnotowy charakter działania;
  • promuje takie wartości jak: demokracja, tolerancja, równość i dlatego bywa nazywana także ekonomią solidarności, ekonomią obywatelską, gospodarką społeczną czy przedsiębiorczością społeczną.
  • Osoby, z tak zwanego wykluczenia społecznego, w duchu ekonomii społecznej nie są izolowane, ale poprzez terapię, edukację i pracę integrują się ze społeczeństwem. Tak jak profilaktyka jest tańsza niż leczenie, tak integracja zamiast izolacji w dłuższej perspektywie powinna dać większe korzyści grup współistniejących na tym samym geograficznie obszarze.

    Perspektywy klastrów

    W celu uzyskania jeszcze większego efektu synergii powinien powstać w województwie lubuskim klaster ekonomii społecznej. Budowanie klastrów to relatywnie nowe zjawisko w świecie. Choć już 4000 - 3500 lat p.n.e. wzdłuż rzek Tygrysu i Eufratu współistniały obok siebie okręgi wyspecjalizowane w różnych rodzajach rzemiosła, to dopiero od słynnej publikacji Michaela E. Portera (The Competitive Advantage of Nations) pojęcie klastrów stało się bardzo popularne. Klaster to obecność nie tylko jednej branży w danym skupisku, ale wielu powiązanych branż współdziałających z władzami, światem nauki i organizacjami biznesowymi. Klastry mogą podnieść jakość życia mieszkańców uprzywilejowanych i tych nieuprzywilejowanych, zapewnić rozwój społeczny, ekonomiczny i ekologiczny.

    Inicjatywa klastra w ekonomii społecznej jest na pewno pionierska. Warto zadbać o to, aby we wszystkich powiatach województwa, a może i w regionach sąsiadujących, nawiązała się sieć współpracy w ramach klastra. Warto zachęcać do udziału w życiu społecznym przedstawicieli czterech obszarów:

  • osób wymagających wsparcia
  • świat biznesu
  • organizacji pozarządowych (aktualne i powstające spółdzielni socjalne, centra integracji społecznej, kluby integracji społecznej, stowarzyszenia, fundacje)
  • przedstawicieli administracji publicznej.
  • Wielkimi beneficjentami projektu byłyby osoby wymagające wsparcia. Skorzystałby też na przedsięwzięciu świat biznesu, realizujący idee społecznej odpowiedzialności biznesu z ludzką twarzą. Dowodzą tego liczne przykłady z doświadczeń takich firm jak Microsoft, IBM, Unilever, GlaxoSmithKline, Novo Nordisk. A w takiej sytuacji organizacje administracji publicznej będą też miały świadomość, że realizują swoją misję.  

    Perspektywa obywatelska - perspektywa dialogu

    Ludzie w Polsce deklarują, że są zmęczeni powszechnymi bijatykami polityków; dyskusjami, w których chodzi o to, aby pokonać wroga i jeszcze powłóczyć jego zwłoki po ziemi. Rozdrażnieni obywatele widzą, jak niezgoda w życiu politycznym rujnuje nasze życie codzienne. Polskie życie obywatelskie powinno więc wrócić z bezdroży dyskusji na szlak dialogu. Dlatego warto, szczególnie teraz, szukać zgody ponad podziałami. Także tymi pomiędzy bogatymi i biedniejszymi.

    Na czym polega różnica między dyskusją a dialogiem? Oto kilka cech szczególnych, bazujących na koncepcji Stewarta i Thomasa (Stewart 2000).

    To nie jest tak, że w kwestiach ważnych dla naszego kraju, dla naszego codziennego życia, istnieje jedna prawidłowa odpowiedź i to ja ją znam (dyskusja). Może być tak, że wiele osób posiada częściowe odpowiedzi i razem mogą znaleźć rozwiązanie (dialog).

    To nie jest tak, że musimy udowodnić, że druga strona nie ma racji (dyskusja). Może być tak, że uczestnicy rozmowy pracują razem starając się osiągnąć wspólny punkt widzenia (dialog).

    To nie jest tak, że trzeba dążyć do wygranej (dyskusja). Lepiej poszukiwać płaszczyzny porozumienia (dialog).

    Mąż stanu nie słucha po to, by wykryć błędy i wysunąć kontrargumenty (dyskusja). Słucha, aby odkryć nowy sens i osiągnąć porozumienie (dialog). Nie krytykuje stanowiska strony przeciwnej (dyskusja). Bada wszystkie stanowiska (dialog). Nie broni własnej opinii skierowanej przeciw opiniom innych ludzi (dyskusja). Przyznaje, że myślenie innych ludzi może wzbogacić jego własne myślenie (dialog). Nie szuka błędów i słabości w stanowiskach innych osób (dyskusja). Poszukuje mocnych stron i wartości w innych stanowiskach (dialog). Nie dąży do zamknięcia dyskusji, która potwierdzi własne stanowisko (dyskusja). Odkrywa nowe możliwości (dialog).

    * * *

    Tak doszliśmy od perspektywy globalnej do poziomu konkretnych ludzi i możliwości, jakie pojawiają się indywidualnie przed każdym z nas. Realizowanie zasad dialogu i komunikacji synergicznej jest wielkim i bardzo trudnym wyzwaniem w ekonomii społecznej.

    Przewoźnik, J. (2012). Ekonomia społeczna - mosty zamiast murów. [Online]. Protokół dostępu: www.janprzewoznik.pl/artykuly/ekonomia_spoleczna.php. [2012, September 30].

    Cytat
    Żeby odnieść sukces
    robimy wszystko,
    co możemy,
    by sprawiać wrażenie,
    że go odnieśliśmy.

    La Rochefoucauld, 1678
    Ciekawostka
    Według Ervinga Gofmanna prawdziwe życie składa się z tego, co na scenie, i z tego, co za kulisami, jak w teatrze. Ludzie stosują różne techniki autoprezentacji, aby wywrzeć dobre wrażenie.
    Aktualny temat
    Błąd dostępności polega na tym, że tworzymy sobie obraz świata na podstawie łatwości, z jaką przychodzą nam do głowy jakieś przykłady.
    Pytanie tygodnia

    Znany z psychologii społecznej efekt uporczywości polega na tym że:

    przekonania ludzi utrzymują się nawet wtedy, gdy dane wspierające te przekonania zostały podważone
    negatywne myśli pojawiają się w najmniej pożądanych chwilach
    trzymanie się za wszelką cenę mylnych poglądów prowadzi do obniżenia inteligencji
    ciągle myśli o seksie podwyższają potencję

    Ankieta

    Co sądzisz o stronie?

    0 - zupełnie nieciekawa
    1
    2
    3
    4
    5
    6
    7
    8
    9
    10 - bardzo ciekawa

    Copyright © by Jan Przewoźnik, 2013